Gerhard Neweklowsky, Die bosnisch-herzegowinischen Muslime. Geschicte, Bräuche, Alltagskultur, Klagenfurt1996 (Wieser Verlag), 210 sayfa, resimler, haritalar.

The author who is a professor of Slavic languages at the University of Klagenfurt in Austria, and, as a student, spent in Sarajevo more than one year. He wants to make the reader familiar with the history of the country (pp. 25-76) beginning with the ancient times of Greeks and Romans, continuing with the independent Bosnian State in the Middle Ages, the Turkish Conquest, the Austro-Hungarian time. The Bosnian history within Yugoslavia is touched briefly, and the demographic facts are given.

In the second part habits, customs, and civilization of the Bosnian Muslims are described (pp. 77-187). The author confines himself to the Muslim (Bosnian)population, since the other two peoples, the Serbs and Croats, are much better known in Europe. It is his aim to make the reader familiar with Islamic (and other Bosnian) habits: the prophet Muhammad, Ramadan, alms (zakat), pilgrimage, circumcision, prayers, Bosnian names, dresses, houses, foods, music, games and entertainments, family life, religious education, dervishes and marriage and death, in order to find a better understanding for one another.

The result is not only a description of what Bosnian habits look like but also a documentation what Bosnian Muslims know, after the secular/atheistic education for 50 years, about their civilization. Nevertheless, the amount of data is astonishing. The fact of exiting Islamic communities in Balkans pertains to Turkish History. All the specific Bosnian terms used in the book are given in an index (pp. 200-210) containing about 800 words, most of which are of Turkish (or Arabic, Persian) origin.

-----------0-------------

Avusturya Klagenfurt üniversitesinde Slavca dilller profesörü olan yazar, bir yıldan fazla Saraybosna'da araştırmalar-çalışmalar yapmıştır. Kitapta ilk elden yapmak istediği, okuyucu ile Eski Yunan, Roma, Ortaçağ'daki bağımsız Bosna devleti, Osmanlı ve Avusturya-Macaristan'dan başlayarak ve kısaca Yugoslavya dönemine değinerek Bosna'nın tarihi arasında yakın bağlar kurdurmaktır (s. 25-76). Bu arada demografik verilerle bu anlatım zenginleştirilmektedir.

Yazar ikinci bölümde, Boşnak (Müslüman) nüfusun Avrupa'da Sırp ve Hırvatlara oranla daha az tanınması yüzünden bu bölümde Bosna Müslümanlarının âdetleri, gelenekleri ve mensup oldukları medeniyete katkılarını ele almaktadır(s. 77-187). Yazar, burada İslamî gelenekler, Hz. Muhammed, sünnet ve farz ibadetler, Ramazan, dervişler, Bosna isimleri, giysileri, evleri, yemekleri, müziği, oyunları, eğlenceleri, aile yaşamları, dinî eğitimleri, evlilik ve cenaze âdetleri gibi konuları işleyip okuyucu ile Bosnalı Müslümanlar arasında bir yakınlık hissi uyandırarak birbirlerini daha iyi anlamalarını amaçlamaktadır.

Sonuç olarak kitap yalnızca Bosnalı Müslümanların geleneklerinin bir dökümü değil ama aynı zamanda 50yıllık laik/ateist eğitimden sonra bu geleneklerden geriye ne kaldığının şaşırtıcı bilançosunu da çıkarmaktadır. Bunun yanında Balkanların bu Müslüman cemaati Türk tarihinin önemli ama unutulmuş bir parçası olduğu vurgulanıyor.Nitekim kitabın arkasına bir indeks olarak eklenen yaklaşık800 kelimelik Bosna'ya özgü kavramlar listesinin büyük çoğunluğunu Arapça, Farsça ama özellikle Türkçe kökenliler oluşturmaktadır (s. 200-210).